(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 134

॥ శ్రీః ॥
5.134. అధ్యాయః 134
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
కుంత్యా విదులోపాఖ్యానకథనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

విదులోవాచ। 5-134-0x(3783)(36386)
అథైతస్యామవస్థాయాం పౌరుషం హాతుమిచ్ఛసి।
నిహీనసేవితం మార్గం గమిష్యస్యచిరాదివ ॥ 5-134-1(36387)
యో హి తేజో యథాశక్తి న కర్శయతి విక్రమాత్।
క్షత్రియో జీవితాకాంక్షీ స్తేన ఇత్యేవ తం విదుః ॥ 5-134-2(36388)
అర్థవంత్యుపపన్నాని వాక్యాని గుణవంతి చ।
నైవ సంప్రాప్నువంతి త్వాం ముమూర్షుమివ భేషజం ॥ 5-134-3(36389)
సంతి వై సింధురాజస్య సంతుష్టా న తథా జనాః।
దౌర్బల్యాదాసతే మూఢా వ్యసతౌఘపతీక్షిణః ॥ 5-134-4(36390)
సహాయోపచితిం కృత్వా వ్యవసాయ్య తతస్తతః ।
అనుదుష్యేయురపరే పశ్యంతస్తవ పౌరుషం ॥ 5-134-5(36391)
తైః కృత్వా సహ సంఘాతం గిరిదుర్గాలయం చర ।
కాలే వ్యసనమాకాంక్షన్నైవాయమజరామరః ॥ 5-134-6(36392)
సంజయో నామతశ్చ త్వం న చ పశ్యామి తత్త్వయి ।
అన్వర్థనామా భవ మే పుత్ర మా వ్యర్థనామకః ॥ 5-134-7(36393)
సంయగ్దృష్టిర్మహాప్రాజ్ఞో బాలం త్వాం బ్రాహ్మణోఽబ్రవీత్।
అయం ప్రాప్య మహత్కృచ్ఛ్రం పునర్వృద్ధిం గమిష్యతి॥ 5-134-8(36394)
తస్య స్మరంతీ వచనమాశంసే విజయం తవ।
తస్మాత్తాత బ్రవీమి త్వాం వక్ష్యామి చ పునఃపునః ॥ 5-134-9(36395)
యస్య హ్యర్థాభినిర్వృత్తౌ భవంత్యాప్యాయితాః పరే ।
తస్యార్థసిద్ధిర్నియతా నయేష్వర్థానుసారిణః ॥ 5-134-10(36396)
సమృద్ధిరసమృద్ధిర్వా పూర్వేషాం మమ సంజయ ।
ఏవం విద్వాన్యుద్ధమనా భవ మా ప్రత్యుపాహరః ॥ 5-134-11(36397)
నాతః పాపీయసీం కాంచిదవస్థాం శంబరోఽబ్రవీత్।
యత్ర నైవాద్య న ప్రాతర్భోజనం ప్రతిదృశ్యతే॥ 5-134-12(36398)
పతిపుత్రవధాదేతత్పరమం దుఃఖమబ్రవీత్ ।
దారిద్ర్యమితి యత్ప్రోక్తం పర్యాయమరణం హి తత్ ॥ 5-134-13(36399)
అహం మహాకులే జాతా హ్రదాద్ధ్రదమివాగతా।
ఈశ్వరీ సర్వకల్యాణీ భర్త్రా పరమపూజితా ॥ 5-134-14(36400)
మహార్హమాల్యాభరణాం సుమృష్టాంబరవాససం ।
పురా హృష్టః సుహృద్వర్గో మామపశ్యత్సుహృద్గతాం ॥ 5-134-15(36401)
యదా మాం చైవ భార్యాం చ ద్రష్టాసి భృశదుర్బలాం ।
న తదా జీవితేనార్థో భవితా తవ సంజయ ॥ 5-134-16(36402)
దాసకర్మకరాన్భృత్యానాచార్యర్త్విక్పురోహితాన్।
అవృత్త్యాఽస్మాన్ప్రజహతో దృష్ట్వా కిం జీవితేన తే ॥ 5-134-17(36403)
యది కృత్యం న పశ్యామి తవాద్యాహం యథా పురా ।
శ్లాఘనీయం యశస్యం చ కా శాంతిర్హృదయస్య మే ॥ 5-134-18(36404)
నేతి చేద్బ్రాహ్మణం బ్రూయాం దీర్యేత హృదయం మమ।
న హ్యద న చ మే భర్తా నేతి బ్రాహ్మణముక్తవాన్ ॥ 5-134-19(36405)
వయమాశ్రయణీయాః స్మ న శ్రోతారః పరస్య చ।
అన్యమాసాద్య జీవంతీ పరిత్యక్ష్యామి జీవితం ॥ 5-134-20(36406)
అపారే భవ నః పారమప్లవే భవ నః ప్లవః ।
కురుష్వ స్థానమస్థానే మృతాన్సంజీవయస్వ నః॥ 5-134-21(36407)
సర్వే తే శత్రవః శక్యా న చేంజీవితుమర్హసి ।
అథ చేదీదృశీం వృత్తిం క్లీబామభ్యుపపద్యసే ॥ 5-134-22(36408)
నిర్విణ్ణాత్మా హతమనా ముంచైతాం పాపజీవికాం।
ఏకశత్రువధేనైవ శూరో గచ్ఛతి విశ్రుతిం ॥ 5-134-23(36409)
ఇంద్రో వృత్రవధేనైవ మహేంద్రః సమపద్యత।
మాహేంద్రం చ గ్రహం లేభే లోకానాం చేశ్వరోఽభవత్ ॥ 5-134-24(36410)
నామ విశ్రావ్య వై శంఖ్యే శత్రూనాహూయ దంశితాన్।
సేనాగ్రం చాపి విద్రావ్య హత్వా వా పురుషం వరం ॥ 5-134-25(36411)
యదైవ లభతే వీరః సుయుద్ధేన మహద్యశః ।
తదైవ ప్రవ్యథంతేఽస్య శత్రవో వినమంతి చ ॥ 5-134-26(36412)
త్యక్త్వాత్మానం రణే దక్షం శూరం కాపురుషా జనాః ।
అవశాస్తర్పయంతి స్మ సర్వకామసమృద్ధిభిః ॥ 5-134-27(36413)
రాజ్యం చాప్యుగ్రవి భ్రంశం సంశయో జీవితస్య వా।
న లబ్ధస్య హి శత్రోర్వై శేషం కుర్వంతి సాధవః ॥ 5-134-28(36414)
స్వర్గద్వారోపమం రాజ్యమథవాప్యమృతోపమం ।
రుద్ధమేకాయనం మత్వా పతోల్ముక ఇవారిషు ॥ 5-134-29(36415)
జహి శత్రూన్రణే రాజన్స్వధర్మనుపాలయ ।
మా త్వా దృశం సుకృపణం శత్రూణాం భయవర్ధనం ॥ 5-134-30(36416)
అస్మదీయైశ్చ శోచిద్భిర్నదద్భిశ్చ పరైర్వృతం ।
అపి త్వాం నానుపశ్యేయం దీనాద్దీనమివాస్థితం ॥ 5-134-31(36417)
హృప్య సౌవీరకన్యాభిః శ్లాఘస్వార్థైర్యథా పురా।
మా చ సైంధవకన్యానామవసన్నో వశం గమః ॥ 5-134-32(36418)
యువా రూపేణ సంపన్నో విద్యయాభిజనేన చ ।
యత్త్వాదృశో వికుర్వీత యశస్వీ లోకవిశ్రుతః ॥ 5-134-33(36419)
అధుర్యవచ్చ వోఢవ్యే మన్యే మరణమేవ తత్।
యది త్వామనుపశ్యామి పరస్య ప్రియవాదినం ॥ 5-134-34(36420)
పృష్ఠతోఽనువ్రజంతం వా కా శాంతిర్హృదయస్య మే।
నాస్మింజాతు కులే జాతో గచ్ఛేద్యోన్యస్య పృష్ఠతః । 5-134-35(36421)
న త్వం పరస్యానుచరస్తాత జీవితుమర్హసి ।
అహం హి క్షత్రహృదయం వేద యత్పరిశాశ్వతం ॥ 5-134-36(36422)
పూర్వైః పూర్వతరైః ప్రోక్తం పరైః పరతరైరపి।
శాశ్వతం చావ్యయం చైవ ప్రజాపతివినిర్మితం ॥ 5-134-37(36423)
యో వై కశ్చిదిహాజాతః క్షత్రియః క్షత్రధర్మవిత్ ।
భయాద్వృత్తిసమీక్షో వా న నమేదిహ కస్యచిత్ ॥ 5-134-38(36424)
ఉద్యచ్ఛేదేవ న నమేదుద్యమో హ్యేవ పౌరుషం ।
అప్యపర్వణి భజ్యేత న నమేతేహ కస్యచిత్ ॥ 5-134-39(36425)
మాతంగో మత్త ఇవ చ పరీయాత్స మహామనాః ।
బ్రాహ్మణేభ్యో నమేన్నిత్యం ధర్మాయైవ చ సంజయ ॥ 5-134-40(36426)
నియచ్ఛన్నితరాన్వర్ణాన్వినిఘ్నన్సర్వదుష్కృతః।
ససహాయోఽసహాయో వా యావజ్జీవం తథా భవేత్ ॥ ॥ 5-134-41(36427)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి భగవద్యానపర్వణి చతుస్త్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః ।

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-134-11 పూర్వేషాం మమ చ యుద్ధే సమృద్ధిరసమృద్ధిర్వాఽవశ్యంభావినీత్యేవ విద్వాన్ యుద్ధమనా భవ లాభాలాభౌ సమౌ కృత్వా యుధ్యస్త్వేతి భావః ।
మాప్రత్యుపాహరః ప్రత్యుపహారం యుద్ధోపసంహారం మాకార్షీరిత్యర్థః ॥
5-134-18 కృత్యం కర్తవ్యం పరాక్రమం ॥
5-134-20 శ్రోతారః పరాజ్ఞాయాః ॥
5-134-22 శక్యాః జేతుమితి శేషః ॥
5-134-23 నిర్విణ్ణాత్మా విరక్తచిత్తః । యతో హతమనా నష్టసంకల్పః । విశ్రుతిం ఖ్యాతిం ॥
5-134-24 గ్రహం సోమపాత్రం। ప్రగ్రహమితి పాఠే నియమనం నియంతృత్వమిత్యర్థః ॥
5-134-27 కాపురుషాః జనాః రణే ఆత్మానం దేహం త్యక్త్వా రణే రక్షం శూరం సమృద్ధిభిస్తర్పయంతిస్మేతి సంబంధః ॥
5-134-28 ఉగ్రవిభ్రంశం మహాప్రపాతం। జీవితస్య సంశయో మరణం।
లబ్ధస్య జితస్య। శేషం పునః స్వల్పేన విభవేనావస్థాపనం ॥
5-134-29 రుద్ధం గ్రస్తం మత్వా ఏకాయనం స్వర్గరాజ్యయోర్మధ్యే ఏకం మార్గం పత గచ్ఛ ॥
5-134-30 శత్రూణాం భయవర్ధనం భయచ్ఛేదనం। అనుగ్రత్వాత్ సుకృషణం దీనం త్వా త్వాం మా దృశం మాద్రాక్షం ॥
5-134-32 హృష్య హర్షం ప్రాప్నుహి । సౌవీరకన్యాభిః స్వదారైః । మాచేతి । సైంధవకన్యానాం శత్రుదేశజకన్యానాం ॥
5-134-33 వికుర్వీత అపసరణం కుర్వీత ॥
5-134-34 అధుర్యవత్ అదాంతవృషభవత్। తత్ వికారకరణం ॥
5-134-36 వేద వేద్మి । పరిశాశ్వతం సర్వథైవైకరూపం। అక్షీణమిత్యర్థః ॥
5-134-37 అవ్యయం అపక్షయహీనం క్షత్రహృదయం ప్రోక్తమితి పూర్వేణ సంబంధః ॥
5-134-38 ఆజాతః సంయగ్జాతః కులే జాత ఇత్యర్థః । య ఆజాతః స భయాత్కస్యచిన్న నమేత్।
వృత్తిసమీక్షో వృత్తిం సమీక్షమాణో వా న నమేత్ ॥
5-134-40 పరీయాత్ పర్యటనం కుర్యాత్ ॥
5-134-41 దుష్కృతః పాపిష్టాన్ ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.