|
|
 |
 |
|
|
९ शाल्यपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
9.58. अध्यायः 058
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
सञ्जय उवाच।

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text
सञ्जय उवाच। 9-58-0x(5230)(63407)
ततो दुर्योधनो दृष्ट्वा भीमसेनं तथाऽऽगतम्।
प्रत्युद्ययावदीनात्मा वेगेन महता नदन्॥ 9-58-1(63408)
समापेततुरन्योन्यं शृङ्गिणौ वृषभाविव।
महानिर्घातघोषश्च प्रहाराणामजायत॥ 9-58-2(63409)
अभवच्च तयोर्युद्वं तुमुलं रोमहर्षणम्।
जिघृक्षतोर्यथाऽन्योन्यमिन्द्रप्रह्लादयोरिव॥ 9-58-3(63410)
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गौ गदाहस्तौ मनस्विनौ।
ददृशाते महात्मानौ पुष्पिताविव किंशुकौ॥ 9-58-4(63411)
तथा तस्मिन्महायुद्धे वर्तमाने सुदारुणे।
खद्योतसङ्खैरिव खं दर्शनीयं व्यरोचत॥ 9-58-5(63412)
तथा तस्मिन्वर्तमाने सङ्कुले तुमुले भृशम्।
उभावपि परिश्रान्तौ युध्यमानावरिन्दमौ॥ 9-58-6(63413)
तौ मुहूर्तं समाश्वस्य पुनरेव परन्तपौ।
सम्प्रहारयतां चित्रे सम्प्रगृह्य गदे शुभे॥ 9-58-7(63414)
तौ तु दृष्ट्वा महावीर्यौ समाश्वस्तौ नरर्षभौ।
बलिनौ वारणौ यद्वद्वासितार्थे मदोत्कटौ॥ 9-58-8(63415)
समानवीर्यौ सम्प्रेक्ष्य प्रगृहीतगदावुभौ।
प्रहर्षं परमं जग्मुर्देवगन्धर्वदानवाः॥ 9-58-9(63416)
प्रगृहीतगदौ दृष्ट्वा दुर्योधनवृकोदरौ।
संशयः सर्वभूतानां विजये समपद्यत॥ 9-58-10(63417)
समागम्य ततो भूयो भ्रातरौ बलिनां वरौ।
अन्योन्यस्यान्तरप्रेप्सू प्रचक्रातेऽन्तरं प्रति॥ 9-58-11(63418)
यमदण्डोपमां गुर्वीमिन्द्राशनिमिवोद्यताम्।
ददृशुः प्रेक्षका राजन्रौद्रीं विशसनीं गदाम्॥ 9-58-12(63419)
आविद्ध्यतो गतां तस्य भीमसेनस्य संयुगे।
शब्दः सुतुमुलो घोरो मुहूर्तं समपद्यत॥ 9-58-13(63420)
आविद्ध्यन्तमरिं प्रेक्ष्य धार्तराष्ट्रोऽथ पाण्डवम्।
गदामतुलवेगां तां विस्मितः सम्बभूव ह॥ 9-58-14(63421)
चरंश्च विविधान्मार्गान्मण्डलानि च भारत।
अशोभत तदा वीरो भूय एव वृकोदरः॥ 9-58-15(63422)
तौ परस्परमासाद्य यत्तावन्योन्यसूदने।
मार्जाराविव भक्षार्थे ततक्षाते मुहुर्मुहुः॥ 9-58-16(63423)
अचरद्भीमसेनस्तु मार्गान्बहुविधांस्तथा।
मण्डलानि विचित्राणि गतप्रत्यागतानि च॥ 9-58-17(63424)
गोमूत्रिकाणि चित्राणि स्थानानि विविधानि च।
परिमोक्षं प्रहाराणां वर्जनं परिधावनम्॥ 9-58-18(63425)
अभिद्रवणमाक्षेपमवस्थानं सविग्रहम्।
मत्स्योद्वृत्तं सोरुवृत्तमवप्लुतमुपप्लुतम्॥ 9-58-19(63426)
उपन्यस्तमपन्यस्तं गदायुद्धविशारदौ।
एवं तौ विचरन्तौ तु न्यघ्नतां वै परस्परम्॥ 9-58-20(63427)
वञ्चयानौ पुनश्चैव चेरतुः कुरुसत्तमौ।
विक्रीडन्तौ सुबलिनौ मण्डलानि विचेरतुः॥ 9-58-21(63428)
[तौ दर्शयन्तौ समरे युद्धक्रीडां समन्ततः।
गदाभ्यां सहसाऽन्योन्यमाजघ्नतुररिन्दमौ॥ 9-58-22(63429)
परस्परं समासाद्य दंष्ट्राभ्यां द्विरदौ यथा।
अशोभेतां महाराज शोणितेन परिप्लुतौ॥ 9-58-23(63430)
एवं तदभवद्युद्धं घोररूपं परन्तप।
परिवृत्तेऽहनि क्रूरं वृत्रवासवयोरिव॥] 9-58-24(63431)
गदाहस्तौ ततस्तौ तु मण्डलावस्थितौ बली।
दक्षिणं मण्डलं राजन्धार्तराष्ट्रोऽभ्यवर्तत।
सव्यं तु मण्डलं तत्र भीमसेनोऽभ्यवर्तत॥ 9-58-25(63432)
तथा तु चरतस्तस्य भीमस्य रणमूर्धनि।
दुर्योधनो महाराज पार्श्वदेशेऽभ्यताडयत्॥ 9-58-26(63433)
आहतस्तु ततो भीमः पुत्रेण तव भारत।
आविध्यत गदां गुवीं प्रहारं तमचिन्तयन्॥ 9-58-27(63434)
इन्द्राशनिसमां घोरां यमदण्डमिवोद्यताम्।
ददृशुस्ते महाराज भीमसेनस्य तां गदाम्॥ 9-58-28(63435)
आविध्यन्तं गदां दृष्ट्वा भीमसेनं तवात्मजः।
समुद्यम्य गदां घोरां प्रत्यविध्यत्परन्तपः॥ 9-58-29(63436)
गदामारुतवेगेन तव पुत्रस्य भारत।
शब्द आसीत्सुतुमुलस्तेजश्च समजायत॥ 9-58-30(63437)
स चरन्विविधान्मार्गान्मण्डलानि च भागशः।
समशोभत तेजस्वी भूयो भीमात्सुयोधनः॥ 9-58-31(63438)
आविद्धा सर्ववेगेन भीमेन महती गदा।
सधूमं सार्चिषं चाग्निं मुमोचोग्रमहास्वना॥ 9-58-32(63439)
आधूतां भीमसेनेन गदां दृष्ट्वा सुयोधनः।
अद्रिसारमयीं गुर्वीमाविध्यन्बह्वशोभत॥ 9-58-33(63440)
गदामारुतवेगं हि दृष्ट्वा तस्य महात्मनः।
भयं विवेश पाण्डूंस्तु सर्वानेव ससात्यकीन्॥ 9-58-34(63441)
तौ दर्शयन्तौ समरे युद्धक्रीडां समन्ततः।
गदाभ्यां सहसाऽन्योन्यमाजघ्नतुररिन्दमौ॥ 9-58-35(63442)
तौ परस्परमासाद्य दंष्ट्राभ्यां द्विरदौ यथा।
अशोभेतां महाराज शोणितेन परिप्लुतौ॥ 9-58-36(63443)
एवं तदभवद्युद्धं घोररूपमसंवृतम्।
परिवृत्तेऽहनि क्रूरं वृत्रवासवयोरिव॥ 9-58-37(63444)
दृष्ट्वा व्यवस्थितं भीमं तव पुत्रो महाबलः।
चरंश्चित्रतरान्मा र्गान्कौन्तेयमभिदुद्रुवे॥ 9-58-38(63445)
तस्य भीमो महावेगां जाम्बूनदपरिष्कृताम्।
अतिक्रुद्धस्य क्रुद्धस्तु ताडयामास तां गदाम्॥ 9-58-39(63446)
सविस्फुलिङ्गो निर्हादस्तयोस्तत्राभिघातजः।
प्रादुरासीन्महाराज घृष्टयोर्वज्रयोरिव॥ 9-58-40(63447)
वेगवत्या तया तत्र भीमसेनप्रमुक्तया।
निपतन्त्या महाराज पृथिवी समकम्पत॥ 9-58-41(63448)
तां नामृष्यत कौरव्यो गदां प्रतिहतां रणे।
मत्तो द्विप इव क्रुद्धः प्रतिकुञ्जरदर्शनात्॥ 9-58-42(63449)
स सव्यं मण्डलं राजा उद्धाम्य कृतनिश्चयः।
आजघ्ने मूर्ध्नि कौन्तेयं गदया भीमवेगया॥ 9-58-43(63450)
तया त्वभिहतो भीमः पुत्रेण तव पाण्डवः।
नाकम्पत महाराज तदद्भुतमिवाभवत्॥ 9-58-44(63451)
आश्चर्यं चापि तद्राजन्सर्वसैन्यान्यपूजयन्।
यद्गदाभिहतो भीमो नाकम्पत पदात्पदम्॥ 9-58-45(63452)
ततो गुरुतरां दीप्तां गदां हेमपरिष्कृताम्।
दुर्योधनाय व्यसृजद्भीमो भीमपराक्रमः॥ 9-58-46(63453)
तं प्रहारमसम्भ्रान्तो लाघवेन महाबलः।
मोघं दुर्योधनश्चक्रे तत्राभूद्विस्मयो महान्॥ 9-58-47(63454)
सा तु मोघा गदा राजन्पतन्ती भीमचोदिता।
चालयामास पृथिवीं महानिर्घातनिःस्वनाः॥ 9-58-48(63455)
आस्थाय कौशिकान्मार्गानुत्पतन्स पुनः पुनः।
गदानिपातं प्रज्ञाय भीमसेनं च वञ्चितम्॥ 9-58-49(63456)
वञ्चयित्वा तदा भीमं गदया कुरुसत्तमः।
ताडयामास सङ्क्रुद्धो वक्षोदेशे महाबलः॥ 9-58-50(63457)
गदया निहतो भीमो मुह्यमानो महारणे।
नाभ्यमन्यत कर्तव्यं पुत्रेणाभ्याहतस्तव॥ 9-58-51(63458)
तस्मिंस्तथा वर्तमाने राजन्सोमकपाण़्डवाः।
भृशोपहतसङ्कल्पा नहृष्टमनसोऽभवन्॥ 9-58-52(63459)
स तु तेन प्रहारेण मातङ्ग इव रोषितः।
हस्तिवद्वस्तिसंकाशमभिदुद्राव ते सुतम्॥ 9-58-53(63460)
ततस्तु तरसा भीमो गदया तनयं तव।
अभिदुद्राव वेगेन सिंहो वनगजं यथा॥ 9-58-54(63461)
उपसृत्य तु राजानं गदामोक्षविशारदः।
आविध्यत गदां राजन्समुद्दिश्य सुतं तव॥ 9-58-55(63462)
अताडयद्भीमसेनः पार्श्वे दुर्योधनं तदा।
स विह्वलः प्रहारेण जानुभ्यामगमन्महीम्॥ 9-58-56(63463)
तस्मिन्कुरुकुलश्रेष्ठे जानुभ्यामवनीं गते।
उदतिष्ठत्ततो नादः सृञ्जयानां जगत्पते॥ 9-58-57(63464)
तेषां तु निनदं श्रुत्वा शृञ्जयानां नरर्षभः।
अमर्षाद्भरतश्रेष्ठ पुत्रस्ते समकुप्यत॥ 9-58-58(63465)
उत्थाय तु महाबाहुर्महानाग इव श्वसन्।
दिधक्षन्निव नेत्राभ्यां भीमसेनमवैक्षत॥ 9-58-59(63466)
ततः स भरतश्रेष्ठो गदापाणिरभिद्रवन्।
प्रमथिष्यन्निव शिरो भीमसेनस्य संयुगे॥ 9-58-60(63467)
स महात्मा महात्मानं भीमं भीमपराक्रमः।
अताडयच्छङ्खदेशे न चचालाचलोपमः॥ 9-58-61(63468)
स भूयः शुशुभे पार्थस्ताडितो गदया रणे।
उद्भिन्नरुधिरो राजन्प्रभिन्न इव कुञ्चरः॥ 9-58-62(63469)
ततो गदां वीरहणीमयोमयीं
प्रगृह्य वज्राशनितुल्यनिःस्वनाम्।
अताडयच्छत्रुममित्रकर्शनो
बलेन विक्रम्य धनञ्जयाग्रजः॥ 9-58-63(63470)
स भीमसेनाभिहतस्तवात्मजः
पपात सङ्कम्पितदेहबन्धनः।
सुपुष्पितो मारुतवेगताडितो
वने महासाल इवावघूर्णितः॥ 9-58-64(63471)
ततः प्रणेदुर्जहृषुश्च पाण्डवाः
समीक्ष्य पुत्रं पतितं क्षितौ तव।
ततः सुतस्ते प्रतिलभ्य चेतनां
समुत्पपात द्विरदो यथा हदात्॥ 9-58-65(63472)
स पार्थिवो नित्यममर्षितस्तदा
महारथः शिक्षितवत्परिभ्रमन्।
अताडयत्पाण्डवमग्रतः स्थितं
स विह्वलाङ्गो जगतीमुपास्पृशत्॥ 9-58-66(63473)
स सिंहनादं विननाद कौरवो
निपात्य भूमौ युधि भीममोजसा।
बिभेद चैवाशनितुल्यमोजसा
गदानिपातेन शरीररक्षणम्॥ 9-58-67(63474)
ततोऽन्तरिक्षे निनदो महानभू--
द्दिवौकसामप्सरसां च नेदुषाम्।
पपात चोच्चैरमरप्रवेरितं
विचित्रपुष्पोत्करवर्षमुत्तमम्॥ 9-58-68(63475)
ततः परानाविशदुत्तमं भयं
समीक्ष्य भूमौ पतितं नरोत्तमम्।
अहीयमानं च बलेन कौरवं
निशाम्य भेदं सुदृढस्य वर्मणः॥ 9-58-69(63476)
ततो मुहूर्तादुपलभ्य चेतनां
प्रमृज्य वक्त्रं रुधिराक्तमात्मनः।
धृतिं समालम्ब्य विवृत्य लोचने
बलेन संस्तभ्य वृकोदरः स्थितः॥ 9-58-70(63477)
`ततो यमौ यमसदृशौ पराक्रमे
सपार्षतः शिनितनयश्च वीर्यवान्।
समाह्वयन्नहमहमित्यभित्वरं--
स्तवात्मजं समभिययुर्वधैषिणः॥ 9-58-71(63478)
निवर्त्य तान्पुनरपि पाण्डवो बली
तवात्मजं स्वयमभिगम्य कालवत्।
चचार चाप्यपगतखेदवेपथुः
सुरेश्वरो नमुचिमिवोत्तमं रणे'॥ ॥ 9-58-72(63479)
इति श्रीमन्महाभारते शल्यपर्वणि गदायुद्धपर्वणि अष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥ 58 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-58-3 जिगीषतोर्यथेति झ.पाठः॥ 9-58-49 आस्थायेति। कौशिकान् कुश उन्मत्तस्तदाचरितान्मार्गानास्थाय पुनः पुनरुत्पतनेन वञ्चनेन च भीममुन्मत्तीकृत्य गदया ताडयामासेति द्वयोः सम्बन्धः॥ 9-58-52 नहृष्टमनसः खिन्नचेतसः॥ 9-58-61 शङ्खदेशे ललाटप्रान्त॥ 9-58-69 नेदुषां नाद कृतवतीनाम्॥ 9-58-58 अष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|